Risicocommunicatie

Bij een consult over erfelijkheid kunnen uiteenlopende risico’s aan de orde komen, bijvoorbeeld:

• Het krijgen van de uitslag ‘verhoogd risico’ bij een screening.
• De kans op een kind met een chromosomale afwijking (gebaseerd op de maternale leeftijd of naar aanleiding van een echo/screening).
• De kans zelf drager te zijn van een erfelijke aandoening.
• De geboorte van een kind met een bepaalde aandoening.
• Een verhoogd risico dat een ziekte zich op volwassen leeftijd manifesteert.
• Het krijgen van een aandoening als iemand daar aanleg voor heeft.

De term ‘risico’ impliceert een negatieve uitkomst, daarom is de term ‘kans’ soms geschikter.
Sommige mensen kunnen het concept ‘risico’ moeilijk begrijpen en vinden getallen of percentages verwarrend. Het is soms lastig te bevatten dat een risico de waarschijnlijkheid of onwaarschijnlijkheid van een situatie aangeeft.

De waarde die mensen aan risico’s hechten verschilt van persoon tot persoon. Wat voor de een onaanvaardbaar is, hoeft dat voor een ander niet te zijn. Daarom is het belangrijk om de reacties van de patiënt in de gaten te houden en deze boven tafel te krijgen. Dit kan het best door open om de reactie van de patiënt te vragen, bijvoorbeeld: ‘Maakt u zich zorgen over deze risico’s?’ of  ‘Ik zie dat u schrikt. Vindt u dit een te groot risico?’

‘Denkfouten’ bij risicocommunicatie

• Soms vatten mensen een risicoanalyse op als ‘al opgebruikt’. Een kans van 1 op 4 betekent dan bijvoorbeeld dat als één kind met de aandoening geboren is, de volgende drie kinderen dus ‘veilig’ zullen zijn.
• Een patiënt die al een keer een onwaarschijnlijke gebeurtenis is overkomen, zoals een zwangerschap met foetale abnormaliteit, kan bang zijn voor een ‘verhoogde vatbaarheid’. Het is dan soms moeilijk te begrijpen dat herhaling erg onwaarschijnlijk is.