Communiceren over risico's

Waarom risicocommunicatie?

Risicocommunicatie, het communiceren over risico’s, is belangrijk om de patiënt te informeren en/of te ondersteunen bij besluitvorming. In uw praktijk komt risicocommunicatie aan bod als u een patiënt informeert over erfelijkheidskwesties. Het gaat dan bijvoorbeeld over testresultaten en de betekenis daarvan voor de patiënt.

Toekenning waarde aan risico's is verschillend

De waarde die mensen aan risico’s of kansen hechten, verschilt van persoon tot persoon. Wat voor de een onaanvaardbaar is, hoeft dat voor een ander niet te zijn. Daarom is het belangrijk om de reacties van de patiënt in de gaten te houden en deze boven tafel te krijgen. Dit kan het best door open om de reactie van de patiënt te vragen, bijvoorbeeld: ‘Maakt u zich zorgen over deze risico’s?’ of  ‘Ik zie dat u schrikt. Vindt u dit een te groot risico?’

Bij communiceren over erfelijkheid leest u meer algemene tips over het communiceren over erfelijkheid, non-directieve counseling, sociaal culturele verschillen en kosten voor de patiënt.

Wanneer risicocommunicatie?

Bij een consult over erfelijkheid kunnen uiteenlopende risico’s aan de orde komen, bijvoorbeeld de kans op een kind met een bepaalde aandoening, de kans zelf drager te zijn van een erfelijke aandoening of de kans om een bepaalde aandoening te ontwikkelen als iemand een erfelijke aanleg daarvoor heeft.

Manieren van communiceren over risico’s

Meestal kunnen mensen kansen moeilijk begrijpen. Ze kunnen zich er vaak niets bij voorstellen. Bij het communiceren over kansen is het van belang om exact te zijn, de kans concreet te maken en het simpel te houden.

Kansen kunnen op verschillende manieren worden uitgelegd: met verbale termen, numerieke termen en grafische formats.

Lees de casus over risicocommunicatie bij prenatale screening voor een voorbeeld.

Verbale termen

Hierbij worden kansen met ‘woorden’ uitgelegd. Voorbeelden: ‘Uw kans op het krijgen van darmkanker is groot.’ Of: ‘U heeft een kleine kans op diabetes mellitus type 2.’ U kunt ook verbale termen hanteren als er weinig empirisch bewijs voor de kans is of om richting te geven aan een keuze. Verbale termen kunnen echter onduidelijk zijn, wat kan leiden tot miscommunicatie. 

Numerieke termen

Numerieke termen om risico’s aan te geven, zijn kansen (0,05), percentages (5%) en frequenties (proporties (1 op 20) en ratio’s (5 op 100)). Numerieke termen geven het risico precies weer, maar zijn ook abstract en moeilijk te begrijpen. Het wordt daarom aangeraden om het risico concreet te maken. Het risico moet dus verwijzen naar mensen. Bijvoorbeeld: ‘11% van de vrouwen krijgt borstkanker’. Als u twee numerieke kansen wil vergelijken is, is het van belang om de noemer gelijk te houden

Grafische formats

Ook met grafische formats kunnen risico’s worden uitgelegd. Hierbij kunt u denken aan staafdiagrammen, grafieken en populatiediagrammen. Met grafische weergaven kunt u de kans dat iets optreedt en de kans dat iets niet optreedt tegelijk weergeven, waardoor de informatie sneller te verwerken is. Ook trekken grafische formats de aandacht van de patiënt.

Bron: prenatalescreening.nl