Premature atherosclerose en familiaire hypercholesterolemie

Atherosclerose is een multifactoriële aandoening, waarbij zowel erfelijke als niet-erfelijke factoren een rol spelen. Hypercholesterolemie is een veel voorkomende oorzaak van atherosclerose. De meest bekende erfelijke oorzaak voor een verhoogd cholesterol is familiaire hypercholesterolemie (FH).

Mensen met FH hebben een sterk verhoogd risico  op vroegtijdige hart- en vaatziekten (~20 maal verhoogd). Onbehandeld heeft een man met FH 50% kans op een hartinfarct voor het 50e levensjaar. Voor vrouwen is dit risico 30% voor de leeftijd van 60 jaar.

Naast een sterk verhoogd LDL cholesterol (en totaal cholesterol) zijn vaak FH stigmata zoals (pees) xanthomen, arcus lipoïdes en xanthelasmata zichtbaar. Er is vaak een sterk positieve (familie)anamnese voor hart- en vaatziekten (zie ook onze pagina verwijscriteria erfelijke hart- en vaatziekten of het diagnose-schema van LEEFH.nl

Voorkomen

FH komt ongeveer bij 1 op de 200-250 mensen voor in Nederland. Men schat dat ongeveer zeventigduizend Nederlanders FH hebben.

Overerving

FH wordt veroorzaakt door een mutatie in het LDL-receptor gen, het PCSK9 gen of het APO-B gen. FH erft autosomaal dominant over, waarbij het nageslacht 50% kans heeft op het overerven van een aangedaan gen.

Als iemand een mutatie heeft in beide kopieën van 1 van deze genen (homozygoot is), dan spreken we van homozygote familiaire hypercholesterolemie.  Hierbij is het klinisch beeld ernstiger en is vaak halverwege de 20 al sprake van ernstige atherosclerose.

Behandeling

De behandeling van FH bestaat normaal gesproken uit een combinatie van cholesterolverlagende medicijnen en leefstijladvies. Zie hiervoor ook het NHG-standpunt “Diagnostiek en behandeling van Familiaire Hypercholesterolemie” (herziene versie in ontwikkeling).

Naast FH zijn er zeldzamere erfelijke lipidstoornissen met een hoog LDL-cholesterol zoals autosomaal recessieve hypercholesterolemie (veroorzaakt door homozygote mutaties in het LDLRAP1 gen), familiaire dysbètalipoproteïnemie (ook wel dysbetahyperlipoproteinemie/type III hyperlipidemie), sitosterolemie en familiaire gecombineerde hyperlipidemie met elk hun eigen spectrum van laboratoriumafwijkingen.

Casus FH

Klik hier voor de casus 'Familiaire geschiedenis van hartaanvallen'.  

Meer informatie

Contact