Biobanken

Over biobanken wordt steeds vaker gepraat in de media en in medische tijdschriften. Maar wat betekent deze term en waarom is dit relevant voor huisartsen?

Wat zijn biobanken?
Hoe kunnen patiënten deelnemen aan biobanken?
Waarom zijn biobanken relevant voor huisartsen?
Wanneer komt de huisarts in aanraking met biobanken?
Heeft u vragen?
Bronnen

Wat zijn biobanken?
Een biobank bevat een verzameling van lichaamsmateriaal met daaraan gekoppeld medische gegevens van donoren bestemd voor wetenschappelijk onderzoek. Dat materiaal wordt bewaard in een vriezer of in paraffineblokjes. 

Er worden verschillende soorten biobanken onderscheiden: 

  • Nader gebruik biobanken: Na een operatie of behandeling wordt afgenomen materiaal bewaard. Een arts kan dit materiaal op een later moment nog onderzoeken als de patiënt hiervoor toestemming heeft gegeven.
  • Klinische biobanken: Een dergelijke biobank is bedoeld voor onderzoek naar ziektes. De initiatiefnemer voor de biobank is een ziekenhuis, onderzoeker of patiëntenorganisatie. Een voorbeeld is de klinische biobank van het Longfonds. 
  • Populatiebiobanken: Deze biobanken zijn bedoeld voor bevolkingsonderzoek. Voorbeelden zijn: de Rotterdam Study, LifeLines en het Nederlands Tweelingen Register.

Er is in Nederland een groot aantal biobanken. Vaak zijn deze verbonden aan academische centra. Veel Nederlandse biobanken zijn aangesloten bij de BioBanking Medical Research Infrastructure the Netherlands (BBMRI-NL).

Hoe kunnen patiënten deelnemen aan biobanken?
De behandelend arts kan de patiënt vragen om lichaamsmateriaal te laten opslaan in de biobank. Maar men kan zich zelf ook aanmelden voor een biobank. Als men wil deelnemen, dan vult men een toestemmingsformulier in. 

Waarom zijn biobanken relevant voor huisartsen?
Slechts enkele Nederlandse biobanken koppelen op dit moment individuele gegevens terug. Als biobanken onderzoeksbevindingen meedelen aan deelnemers, kan dit per brief of een verwijzing naar de huisarts of behandelend arts. Het kan voorkomen dat u door biobanken benaderd wordt met de vraag of er misschien patiënten zijn die lichaamsmaterialen willen laten opslaan voor onderzoek. 
Soms gaat het om de terugkoppeling van gegevens van individuele die gebruikt kunnen worden bij de behandeling en begeleiding van deze personen. Bij sommige biobanken kunnen huisartsen zelf meedoen aan het onderzoek. 

Wanneer komt de huisarts in aanraking met biobanken?
Als uw patiënt toestemming geeft om lichaamsmateriaal te laten opslaan in een biobank, wordt u daarvan op de hoogte gesteld. Ook kan de biobank heeft bij de huisarts informatie opvragen over de betreffende patiënt, als hij of zij daar toestemming voor gegeven heeft. Huisartsen kunnen ook vragen krijgen van patiënten over het al dan niet laten opslaan van lichaamsmateriaal bij een biobank.  

Heeft u vragen?
Neem dan contact op met BBMRI-NL via http://www.bbmri.nl/welcome-to-the-bbmri-nl-website/contact/.

Bronnen
www.biobanken.nl
Website met algemene informatie over biobanken opgezet door BBMRI-NL, Parelsnoer Instituut, LifeLines, PALGA en Federa

Ned Tijdschr Geneeskd. 2014;158:A6653 

BBMRI-NL 

Auteurs
dr. Isa Houwink, huisarts, Erfocentrum/VUmc/MUMC
drs. Marloes Brouns-van Engelen, Erfocentrum

 

Stel een vraag